M E D E N I Y Y E T

 

Edebiyyat

Azərbaycan folklorunun �zəlliklərindən birini - onun başqa t�rk xalqlarının folkloru ilə ortaq cəhətlərə malik olması təşkil edir. Bu xalqların şifahi s�z sənətində bir �ox mətnlərin �st-�stə d�şməsi həmin �rnəklərin vahid etnocoğrafi məkanda meydana gəlməsini g�stərir. Ortaq t�rk folkloruna aid olan dastanlar arasında "Oğuznamə"lər x�susi bir silsilə təşkil edir. "K��", "Ergenekon", "Şu", "Qayıdış" kimi dastanlarda isə b�t�v şəkildə protot�rklərin m�h�m problemləri �z bədii-mifoloji əksini tapmışdır. Həmin dastanların �oxu x�lasə şəklində XI y�zillikdə yaşayıb-yaratmış t�rk alimi Kaşğarlı Mahmudun "Divanu l�ğət-it-t�rk" ("T�rk dilinin divanı") əsərində �z əksini tapmışdır. Bu dastanlar xalqların b�y�k hicrəti d�vr�n�n bədii-mifik d�nyag�r�ş�n� �z�ndə saxlamaqdadır.

Azərbaycan folkloru janr zənginliyinə malikdir. Epik folklor janrlarından nağıl və dastanlar, xalq m�drikliyinin ifadəsi olan atalar s�zləri və zərbi-məsəllər tarix boyu qonşu xalqların folklor və klassik ədəbiyyatına g�cl� təsir g�stərmişdir. Lirik janrlardan bayatılarda xalq həyatının və məişətinin m�xtəlif tərəfləri bədii-emosional şəkildə əks olunmuşdur. Qədim t�rk xalqlarının �z�nəməxsus poeziyası olmuş və bu poeziya t�rklərin milli vəzni olan heca və ya "barmaq" vəznində yaradılmışdır. M�xtəlif şeir şəkillərində heacaların sayı m�xtəlif olsa da, epik s�jetli uzun şeirlər və dastanlar əsas etibarilə yeddihecalıq formada yaradılmışdır. Bu c�r şeirlər insanın yaddaşında daha yaxşı qorunub saxlanır. Azərbaycan folklorunun ən zəngin janrlarından olan bayatıların da hər misrası yeddi hecadan ibarət olur.